ÇİN İTFAİYESİ

Çok büyük bir alana yayılan ve Dünyanın en kalabalık ülkesi olan Çin, hep merak ettiğim ülkeler arasında olmuştur. Yakın geçmişe kadar gizemini koruyan ve bilinmezlik ülkesi olan Çin'in büyük kentlerinden biri olan Shanghay hava alanına indiğimde, görkemli hava alanı binasıyla büyülendim. Sonradan mimari ödül aldığını öğrendiğim binada, gözlerim yangın önlemleri için tavanlarda dolaşmaya başladı. Körüklere giden koridorlardaki yağmurlama başlıkları, estetik görüntüyü kirlettiği düşünülmeden açıkta görülebilen söndürme tüpü dolapları, ister istemez insanların dikkatini çekiyor. Çevresi aydınlatma lambalarıyla ışıklandırılan geniş otobanda Shanghay'ın yüksek binaları arasında ilerlerken düşüncelerimde, Çin itfaiyesinin nasıl olduğu vardı. Acaba itfaiyeleri nasıldı, yetkileri neydi, araçları farklı mıydı gibi sorularla şehir merkezine girdim.

Çin'in gelişen yüzü Shanghay, birçok açıdan büyüledi beni. Özellikle itfaiye ve yangın önlemleri hakkında bilgi topladım. Yangın önlemleri ülkemizle kıyaslanamayacak kadar ileri düzeyde. Yangın önlemlerini bundan sonraki sayıda anlatacağım. Bu sayıda Çin hakkında kısa bilgi vermek ve Çin itfaiyesini anlatmak istiyorum.

Çin Halk Cumhuriyeti Dünyanın en kalabalık nüfuslu ülkesi Çin Halk Cumhuriyeti (Zhonghua Renmin Gongheguo), yaklaşık dört bin yıl geriye uzanan bir kültürel geçmişe sahiptir. Günümüz medeniyetinin temel taşlarını oluşturan kağıt, barut, pusula ve matbaacılık gibi pek çok buluşun kökeni Çin'e dayanmaktadır. Komünist yönetimin etkisiyle bir süre ekonomik açıdan duraklama yaşayan ülke, dünyanın en önemli ekonomik güçlerinden biri haline gelmeye başladı. Son yıllarda, dünya üzerindeki etkinliği, askeri alandan çok ekonomi alanında kendini hissettirmeye başladı. Gümümüzde, Dünya'da mevcut egemen güçlere alternatif olabilecek tek ülke konumundadır. Çin, 9.572.419 km² lik alanda bir milyar 350 milyon nüfusa sahiptir. Arazisinde çok sayıda dağlar, yüksek yaylalar, batısında çöller, doğusunda ovalar, deltalar, tepelikler yer almaktadır. Çin nüfusunun %92'sini Han ulusu olarak bilinen etnik Çinliler oluşturmaktadır. Bunun dışında hükümet tarafından tanınan 55 etnik grup vardır. Bu 55 etnik gruptan bazılarının Çince'den tamamen farklı olan kendi dil, kültür ve inançlara sahiptir. Yaklaşık 30 milyona yakın Türk grupları (Uygurlar, Kansu Uygurları, Salar Türkleri, Kazaklar, Öngüt Türkleri) çoğunlukla Sincan bölgesinde yaşamaktadır.

Hızlı kentleşme, giderek artan milli gelir ve sanayileşmede gelinen nokta, bugün Çin'i dünyanın en önemli ekonomik aktörlerinden biri konumuna getirmiştir. 2010 yılında Çin ekonomisinin büyüklüğünün bugün dünyanın en büyük ekonomileri kabul edilen ABD ve Japonya'yı geçeceği iddia edilmektedir. Çin dünyanın en çok enerji üreten birinci, en fazla enerji tüketen ikinci ülkesidir. Ülkede kişi başına düşen enerji tüketiminin hala dünya ortalamasının altında olması da ülkenin gelişme potansiyelinin iyi bir göstergesidir. Kendi içersinde büyük hamleler yapan ve planlı bir kalkınma ve büyüme stratejisi izleyen Çin Halk Cumhuriyeti, komşusu bulunduğu Japonya ve Rusya gibi büyük ekonomilerin de desteği ile öncelikle Asya kıtasında söz sahibi olmaya başlamış ve giderek dünyaya açılmaya başlamıştır. Çin Halk Cumhuriyeti, hızlı büyümesi, dışa karşı nispeten kapalılığı ve dünyanın en kalabalık pazarı olması nedenleri ile bütün dünyanın ilgisini üzerinde toplamaktadır. Hemen hemen bütün gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, bu ülke ile ticari ilişkilerini geliştirmek ve işbirliği olanaklarını arttırmak istemektedirler. Çin'de kırmızı renk hakimdir. Çin Yeni yılında insanlar kırmızı elbiseler giyer, üzerinde şiirler yazan kırmızı kağıtlarla evlerini dekore eder ve kırmızı zarflar içerisinde çocuklara para verirler. Kırmızı, efsaneye göre kötü şansı kovan ateşi sembolize eder. Çok eskiden insanlar kötü ruhları kovmak için bambo sapları yakarlarmış.

Çin İtfaiyesi Uzun yıllardan beri hangi ülkeye gitsem ziyaret etmek istediğim yerlerin başında itfaiye gelmektedir. Çin itfaiyesini ziyaret etmek, batı itfaiyeleri kadar kolay olmadığı biliyordum. Resmi yollardan izin almak gerekliydi. Vesbo temsilcisi olan ve Shanghay'a gitmeme vesile olan Sayın Kamil Doğan'ın girişimleriyle Shanghay Türk Ateşesi ile irtibata geçtik. Konsoloslukta Göktuğ Bey büyük ilgi gösterdi. Fazla ümidim yoktu, ama benim İstanbul'a dönüş günümde, ziyaret için bekledikleri haberini aldım. Uçağa bineceğim spor kıyafetle itfaiyeye gittiğimde, itfaiyenin tören kıtasıyla beklendiğini görmek beni şaşırttı ve mahcup etti. Tam bir askeri tören hazırlamşılardı. Ingilizce bilen yoktu, Konsolosluk bunu bildiği için bir de tercüman göndermişti.

Çin itfaiyesi, birçok ülkede olduğu gibi yangın söndürmek, doğal afetlerle mücadele etmek, gaz sızıntını önlemek, yıkılan bilalarda kurtarma yapmak gibi görevlerinin yanında trafik kazalarına ve hayvan kurtarmaya kadar uzanan geniş bir faaliyet alanında görev yapmaktadır. Çin'de tarihi ve coğrafi sebeplerle çok sayıda ahşap yapı ve ahşap mobilya bulunmaktadır. Bu yüzden de yangın yüzyıllarca büyük bir tehdit unsuru olmuş ve güçlü bir itfaiye teşkilatı kurulmuştur. Günümüzde Çin İtfaiyenin en önemli görevleri yangını, seli, depremi ve diğer tabii afetleri kontrol altına almak ve zararı azaltmaktır. İtfaiyenin görevi, "Ekipman ve personeli ile yangından can ve malı korumak, yangını, seli, depremi ve diğer tabii afetleri kontrol altına almak ve zararı en aza indirmek" şeklinde tarif edilmiştir. Çok ilginçtir, Çin'de itfaiye teşkilatı tamamen askeridir ve çalışma sistemi askeri kurallara göredir. İki sene askerlik hizmetini itfaiyede yaptıktan sonra terhis olmaktadırlar. Hafta arası hiç izin kullanmıyorlar. İki sene içinde 30 günlük izinleri, itfaiyenin gücünü zayıflatmayacak şekilde kademeli olarak ayarlanıyor.

İtfaiyede kadın itfaiyeci yoktur. Askeri itfaiye sisteminde gönüllü itfaiyeci teşkilatı ve gönüllü itfaiyeci de bulunmamaktadır. Askerlikleri sırasında yoğun itfaiye eğitimi alan askerler, terhis olduktan sonra köylerinde yangın önlemleri konusunda yardımcı oldukları gibi ve söndürme çalışmalarında da yardımcı olabilmektedirler. İtfaiyede rütbeli personel hergün gündüzleri göreve gelmekte ve geceleri sadece nöbetciler kalmaktadır. Her itfaiye istasyonunda, çevredeki risk ve yangın sayısına gore 25 ila 75 kişi görev yapmaktadır. Pekin'de 146 itfaiye istasyonu ve nüfusu 14 milyon olan Shanghay'da 73 itfaiye istasyonu (Istanbul'da merkezde 35 istasyon) mevcuttur. Her istasyonda 7-10 araç bulunmaktadır. Çin itfaiyesinde en çok önem verilen konu eğitimdir. İtfaiyeceiler her gün 5-8 saat eğitim görmektedirler. Bu eğitimlerde yangına müdahale, kurtarma ve araç kullanım eğitimleri yapılmaktadır. Hergün yapılan bu eğitimlerin yanında ayrıca spor saatleri bulunmaktadır. Eğitimlerde teorik yangın bilgileri sınıflarda, pratik bilgiler yangın odalarında ve kulelerde verilmektedir. Yangın ihbarını aldıktan sonra ençok 35 saniye içinde yola çıkmaktadırlar.

İtfaiyeciler faaliyetlerini ekip dayanışması içerisinde sürdürmek durumundadırlar. Bu nedenle, işin gereğine uygun olarak farklı noktalarda görev yapmaktadırlar. İşlerinin gereği olarak, büyük bir özveri ve sorumluluk anlayışına sahip oldukları görülmektedir. Halkla ilişkiler kısmı senenin belli dönemlerinde yangından korunma kampanyaları düzenlemektedir. Yangından korunma haftalarında çok sayıda değişik broşür ve ilanlar hazırlanarak şehrin her yerinde dağıtılmakta, toplantılar düzenlenmekte ve gösteriler yapılmaktadır. Halkla ilişkiler kısmında çok sayıda film ve video kaseti bulunmaktadır. Bunların çoğunluğu yangından korunma, deprem, alevlenebilen sıvılar, alevlenebilen gazlar ve ilk yardım konularını kapsamaktadır. Bu filmler halkın eğitiminde kullanılmaktadır. Halkın yangından ve tabii afetlerden kendi kendini koruyabilmesi için organize olmaları teşvik edilmekte ve eğitilmeleri sağlamaktadır. Eğitim kurumlarıyla koordineli çalışılmakta ve orta dereceli okullardaki öğrencilere can güvenliği bilgileri aktırılmaktadır. Kurtarma kısmı, gerekli kurtarma personelini yetiştirmek ve kurtarma aletlerini temin etmek üzere görevlendirilmiştir. Özellikle her geçen gün sayısı artan yüksek binalarda kurtarma işlemi büyük önem taşımaktadır. Bu sebeple de kurtarma ekiplerinin itfaiye içinde özel bir yeri bulunmaktadır.

Çin'in itfaiye araçları özellikle Almanya itfaiye araçlarına çok benzerlik göstermektedir. Çin üretimi araç şasiler kullanıldığı gibi Japon ve Alman araç şasileri daha çok görülmektedir. Bütün yenileme ve bakımlar kendi atölyelerinde yapılmaktadır. İtfaiye cihazlarının, araçların ve kamyonların tamamı yönetmeliklere ve trafik kaidelerine göre düzenli olarak test edilmektedir. Her itfaiyeciye helmet, yüzlük, yangına dirençli pardesü (kot) ve yangına dirençli bot tahsis edilmektedir. Giyim eşyası olarak ise üniforma, iş elbisesi, kep, eldiven, bot, ayakkabı, gömlek, kravat, çorap v.s. verilmektedir. Çin itfaiyesi, genel olarak değerlendirildiğinde disiplin açısından, teknik açıdan ve eğitim seviyesi açısından dünya ortalamasının çok üstünde olduğu söylenebilir. Her türlü yangına müdahale edilebilecek farklı özelliklerde itfaiye araçları ile yangında meydana gelebilecek zararı azaltma yönünden yeni teknolojileri her geçen gün daha çok kullanmaktyadırlar.